>Orzecznictwo>NSA>2010 >

 II SA/Wa 1379/08 → I OSK 491/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 19 stycznia 2009 r.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. M. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1379/08 w sprawie ze skargi S. M. w Warszawie na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) lipca 2008 r. nr (...) w przedmiocie ochrony danych osobowych

oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie
 

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1379/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "S." w Warszawie na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) lipca 2008 r. nr (...) w przedmiocie ochrony danych osobowych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa "S." wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) lipca 2008 r. nr (...), utrzymującą w mocy decyzję ją poprzedzającą o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi M. W. na udostępnienie przez ww. Spółdzielnię jej danych osobowych.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ stwierdził, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, że Spółdzielnia aktualnie nie udostępnia danych osobowych ww. w sposób określony w skardze. Z tych względów postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Ponadto organ podał, że wobec braku legalności działania Spółdzielni w zakresie przetwarzania danych osobowych skierowano do prokuratury zawiadomienie o przestępstwie, określonym w art. 51 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.).
W skardze do Sądu podniesiono, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 6 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie danych osobowych, gdyż organ nie ustalił, czy zostały spełnione przesłanki, określone w tym przepisie, co stanowi również naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 Kpa. Ponadto zarzucono, że M. W. nie jest członkiem Spółdzielni i jej dane osobowe nie są przetwarzane w rejestrze członków, a Spółdzielnia nie jest zobowiązana do ich ochrony. Podnosząc te zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podał, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie istniał już stan naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych.
Strona skarżąca w piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2008 r. podtrzymała stanowisko przedstawione w skardze i stwierdziła, że organ powinien wydać decyzję o odmowie uwzględnienia wniosku o wydanie decyzji w sprawie naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych, a nie decyzję o umorzeniu postępowania.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja z art. 105 Kpa, uzasadniająca wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że w postępowaniu administracyjnym organ ustalił, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa "S." udostępniła dane osobowe M. W. osobom nieupoważnionym, poprzez zamieszczenie w gablotach ogłoszeniowych oraz na drzwiach wejściowych do budynku przy ul. (...)3 w Warszawie, komunikatu, zawierającego jej imię i nazwisko, a następnie strona skarżąca usunęła przedmiotowe dane. Tym samym, w świetle powyżej przytoczonego przepisu, brak było podstaw do wydania przewidzianego w nim rozstrzygnięcia, gdyż odnosi się on do stanu naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, istniejącego w chwili orzekania przez organ. Skoro jednak organ po wszczęciu postępowania, w celu zbadania zasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych i dopiero w toku tego postępowania stwierdził, że faktycznie doszło do ich naruszenia, ale stan ten ustał, to nie mógł już wydać decyzji na podstawie powyżej przytoczonego przepisu, lecz właściwym było umorzenie postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "S.", zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) polegającą na uznaniu, iż samo podanie imienia i nazwiska (bez podania adresu) umożliwia w przedmiotowej sprawie ustalenie tożsamości skarżącej M. W. osobom nieuprawnionym, to jest osobom nie będących członkami Spółdzielni; art. 6 ust. 3 ustawy o ochronie danych osobowych polegającą na uznaniu, iż ustalenie tożsamości skarżącej M. W. nie wymagało dla osób postronnych nadmiernych kosztów, czasu lub działań; art. 23 ust 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych polegającą na uznaniu, iż ujawnienie nazwiska i imienia skarżącej M. W. nie było niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez Spółdzielnię, wynikających z art. 43 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i nie było zgodne z zasadą jawności postępowania cywilnego, a podanie imienia i nazwiska skarżącej M. W. w tych okolicznościach stanowiło naruszenie jej praw i wolności.
Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem pierwszej instancji.
W motywach skargi kasacyjnej strona skarżąca podniosła, iż istotą jej skargi do Sądu pierwszej instancji był zarzut, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia danych osobowych skarżącej M. W. w świetle ustawy o ochronie danych osobowych. Tym samym w jej ocenie Generalny Inspektor Danych Osobowych winien był wydać nie decyzję o umorzeniu postępowania z powodu przywrócenia przez skarżącą Spółdzielnię stanu zgodnego z ustawą o ochronie danych osobowych, lecz decyzję odmawiającą uwzględnienia wniosku M. W. o wydanie decyzji w sprawie naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych.
Strona skarżąca podniosła, że ujawnienie informacji zawierającej imię i nazwisko osoby, która wniosła powództwo o uchylenie uchwały Zarządu określającej przedmiot własności wszystkich lokali w budynku przy ul, M. wynikało z przepisów ustawy z dnia 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t. jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1116 z póżn. zm.). Skarżąca Spółdzielnia wykonując przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w październiku 2007r. przesłała wszystkim osobom uprawnionym, którym przysługuje prawo żądania przeniesienia na nich własności lokali, uchwałę Nr (...) Zarządu SM "S." z dnia 04.10.2007r. w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali w nieruchomości położonej przy ul. (...). Z uchwałą mogło się zapoznać około 500 osób uprawnionych. O fakcie zaskarżenia uchwały informowano doraźnie osoby uprawnione, które wyrażały niezadowolenie z powodu przedłużającego się terminu realizacji ich wniosków ws. przeniesienia własności lokalu. Żądano ujawnienia sygnatury akt sądowych sprawy oraz wskazania osoby powoda. Uprawnione osoby, które złożyły wnioski o przeniesienie na ich rzecz własności lokalu spółdzielczego, w kontaktach telefonicznych lub bezpośrednich z pracownicami administracji Spółdzielni twierdziły, że jeżeli nie otrzymają uprawdopodobnionej informacji o przyczynie opóźnienia procedury przekształceń, to zawiadomią prokuratora o przestępstwie z art. 272 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wobec upływu trzymiesięcznego ustawowego terminu, w którym Spółdzielnia powinna przenieść własność lokalu. W zaistniałej sytuacji Zarząd Spółdzielni postanowił powiadomić o tym osoby uprawnione do przekształceń prawa do lokali w budynku ul. (...). Uznano, że skierowane do Spółdzielni zawiadomienie sądowe o zaskarżeniu przedmiotowej uchwały może być dostępne osobom uprawnionym. M. W. kierując pozew o uchylenie uchwały Zarządu Spółdzielni godziła się na udostępnienie swego nazwiska osobom uprawnionym - mieszkańcom budynku przy ul. (...), co wynika z zasady jawności postępowania cywilnego. Zasada jawności postępowania cywilnego ma wymiar konstytucyjny (art. 45 Konstytucji RP) oraz zagwarantowana jest w kodeksie postępowania cywilnego (art. 9 kpc, art. 152 kpc, art. 153 kpc).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwane jako P.p.s.a.), zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, polegającym na przyjęciu, iż podanie przez Spółdzielnię Mieszkaniową "S." imienia i nazwiska M. W. umożliwiało ustalenie jej tożsamości przez osoby nieuprawnione bez konieczności zaangażowania nadmiernych kosztów, czasu lub działań oraz nie było niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez Spółdzielnię i nie było zgodne z zasadą jawności postępowania cywilnego.
Przystępując do oceny przedstawionych zarzutów skargi kasacyjnej wpierw należy podnieść, iż w świetle art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 Nr 101 poz. 926 dalej zwana jako u.o.d.o.) nie budzi wątpliwości, że pojęcie "dane osobowe" na gruncie prawa polskiego obejmuje wszelkie informacje dotyczące osoby fizycznej, o ile możliwe jest zidentyfikowanie tej osoby. Za osobę możliwą do zidentyfikowania uważana jest osoba, której tożsamość można określić w sposób bezpośredni lub pośredni (art. 6 ust. 2 u.o.d.o.). Z kolei informacji nie uważa się za umożliwiającą określenie tożsamości osoby, jeżeli wymagałoby to nadmiernych kosztów, czasu lub działań (art. 6 ust. 3 u.o.d.o.), czyli a contrario informacje, które bez nadzwyczajnego wysiłku, bez nieproporcjonalnie dużych nakładów dają się "powiązać" z określoną osobą, zwłaszcza przy wykorzystaniu łatwo osiągalnych źródeł powszechnie dostępnych, również zasługują na zaliczenie ich do kategorii danych osobowych.
W kontekście przytoczonych rozważań należy zgodzić się ze stanowiskiem Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, iż w przedmiotowej sprawie doszło do przetwarzania danych osobowych M. W., gdyż upublicznienie jej danych w zakresie imienia i nazwiska łącznie z innymi informacjami zawartymi w ogłoszeniu Spółdzielni, wywieszonym na drzwiach wejściowych do budynku, którego M. W. jest mieszkanką, pozwala na stwierdzenie bez nadmiernych kosztów, czasu lub działań, że dotyczą one jej osoby. Za błędne należy uznać wywody zawarte w skardze kasacyjnej, iż samo podanie imienia i nazwiska uczestniczki postępowania nie pozwala na zidentyfikowanie osoby, której dotyczą, gdyż konieczne jest podanie dodatkowych danych o charakterze osobistym - np. daty i miejsca urodzenia. W przedmiotowej sprawie wymienienie w ogłoszeniu imienia i nazwiska pozwalało na powiązanie tych danych z oznaczoną osobą bez konieczności stosowania nadzwyczajnego wysiłku lub bez nieproporcjonalnie dużych nakładów, gdyż dotyczyło lokatorki budynku w którym zamieszkuje. Na marginesie, nawet gdyby w ogłoszeniu nie było zamieszczone imię i nazwisko M. W. (np. samo wymienienie numeru lokalu w którym mieszka) to takie informacje pomimo, iż nie określają tożsamości osoby w sposób bezpośredni oraz nie wskazują na żadną oznaczoną osobę, również otwierałyby możliwość ustalenia tożsamości osoby, z którą ta informacja jest związana - poprzez chociażby dotarcie do odpowiedniego spisu lokatorów. W konsekwencji podane przez Spółdzielnię informacje pozwalały na identyfikację oznaczonej osoby w sposób bezpośredni z racji jej miejsca zamieszkania, a zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty błędnej wykładni art. 6 ust. 1 i 3 u.o.d.o. są nieuzasadnione.
Za nieusprawiedliwiony należy również uznać zarzut naruszenia art. 23 ust 1 pkt 5 u.o.d.o. poprzez uznanie, że podanie imienia i nazwiska osoby fizycznej nieograniczonemu kręgowi odbiorców stanowiło w niniejszej sprawie realizację prawnie usprawiedliwionych celów oraz wypełnienie zasady jawności postępowania cywilnego. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych - w myśl którego przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne wtedy, gdy jest niezbędne do wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów administratorów danych, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy lub osób trzecich, którym są przekazywane te dane, a przetwarzanie danych nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą - statuuje warunki dopuszczalności przetwarzania danych osobowych. Z kolei przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie regulują bezpośrednio dopuszczalności przetwarzania danych osobowych, natomiast określają sposób prowadzenia postępowania cywilnego. Z takim procesem wiąże się w sposób oczywisty przetwarzanie danych osobowych, jednakże nie można na tej podstawie przyjąć, że art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. stanowi normę nakazującą administratorowi danych osobowych udostępnienie ich osobom, których dane te nie dotyczą. Powołany przez stronę skarżącą art. 43 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych upoważnia bowiem do udostępnienia informacji wskazanych w tym przepisie jedynie członkom spółdzielni, natomiast przekazanie ich do odbioru nieograniczonemu kręgowi podmiotów z pewnością nie mieści się w kategorii prawnie usprawiedliwionych celów.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji