>Orzecznictwo>WSA>2010 >

II SA/Wa 386/10
orzeczenie nieprawomocne

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 19 sierpnia 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2009 r.
2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. Z. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote czterdzieści groszy) stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Uzasadnienie:
 

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r., na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) art. 12 pkt 2, art. 22, art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2, art. 30 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ze skargi J. K., na odmowę udostępnienia mu przez S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. [...], danych osobowych M. W. i A. S., odmówił uwzględnienia wniosku.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga J. K., na odmowę udostępnienia mu przez S. Sp. z o.o. danych osobowych M. W. i A. S. w zakresie ich adresów zamieszkania, dat urodzenia, imion rodziców, numerów PESEL, numerów dowodów osobistych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż pozyskanie przedmiotowych danych jest mu niezbędne do prawidłowego wytoczenia powództwa przeciwko ww. i dochodzenia swoich praw.
Organ ustalił, że pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. J. K. wytoczył przed Sądem Okręgowym w W. [...] Wydział Cywilny pozew o odszkodowanie i zadośćuczynienie przeciwko M. W. i A. S. W dniu [...] czerwca 2009 r. sąd w przedmiotowej sprawie (sygn. akt [...]) wezwał ww. do wskazania adresów zamieszkania wszystkich pozwanych pod rygorem zwrotu pisma. Następnie skarżący wnioskiem z dnia [...] lipca 2009 r. zwrócił się do Wydziału Udostępniania Informacji Departamentu Spraw Obywatelskich MSWiA o udostępnienie mu adresów zamieszkania M. W. i A. S. W odpowiedzi na wniosek, został wezwany do podania bliższych danych. W związku z powyższym pismem z dnia [...] lipca 2009 r. zwrócił się do S. Sp. z o.o., następcy prawnego A. SA, który był pracodawcą M. W. i A. S. o udostępnienie mu danych osobowych w zakresie ich adresów zamieszkania, dat urodzenia, imion rodziców, numerów PESEL, numerów dowodów osobistych. W uzasadnieniu podał, że jest to mu niezbędne do wszczęcia postępowania cywilnego przeciwko tym osobom. Spółka odmówiła udostępnienia danych. W wyjaśnieniach dla GIODO, wskazała że brak jest podstaw prawnych dla udostępnienia danych osobowych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. K. podkreślił, że żądane dane są mu niezbędne dla skutecznego powództwa przeciwko M. W. i A. S., a zaskarżone rozstrzygnięcie organu doprowadziło do ochrony jedynie praw i wolności osób pozwanych, natomiast nie uwzględniło jego praw jako osoby, której wyrządzono krzywdę.
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 12 pkt 2, art. 22, art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2, art. 30 ustawy o ochronie danych osobowych, po rozpatrzeniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że ustawa o ochronie danych osobowych określa zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych (art. 2 ust. 1 ustawy). S. Sp. z o.o. jest administratorem danych osobowych M. W. i A. S., bowiem przetwarza te dane w celach archiwalnych z tytułu zatrudnienia ww. w przeszłości i decyduje o celach i środkach ich przetwarzania (art. 7 pkt 4 ustawy). Natomiast art. 29 ustawy stanowi, iż w przypadku udostępniania danych osobowych w celach innych niż włączenie do zbioru, administrator danych udostępnia posiadane w zbiorze dane osobom lub podmiotom uprawnionym do ich otrzymania na mocy przepisów prawa (ust. 1). Dane osobowe, z wyłączeniem danych o których mowa w art. 27 ust. 1, mogą być także udostępnione w celach innych niż włączenie do zbioru, innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust. 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnia potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą (ust. 2). Wniosek o udostępnienie informacji powinien zawierać informacje, umożliwiające wyszukanie w zbiorze żądanych danych osobowych oraz wskazywać ich zakres i przeznaczenie (ust. 3). Udostępnione dane można wykorzystać wyłącznie zgodnie z przeznaczeniem, dla którego zostały udostępnione (ust. 4).
GIODO jest organem upoważnionym do oceny rozstrzygnięć podejmowanych przez administratorów danych osobowych na podstawie art. 29 ustawy o ochronie danych osobowych.
Dalej organ podkreślił, że żądanie J. K. nie może zostać uwzględnione, gdyż nie wypełnia dyspozycji art. 29 ust. 2 cytowanej ustawy. Powyższy przepis przewiduje udostępnienie danych w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch sformułowanych w nim przesłanek, tj. wniosek o udostępnienie danych musi być wiarygodny i uzasadniony, a udostępnienie danych nie może nadużywać praw i wolności osób których dane dotyczą. Wnioskujący nie uwiarygodnił potrzeby pozyskania danych osobowych M. W. i A. S. Samo bowiem złożenie do sądu pozwu bez adresów pozwanych, powodujące wezwanie strony przez sąd do usunięcia braków formalnych, w żaden sposób samo w sobie nie może przesądzać o interesie prawnym w pozyskaniu przedmiotowych informacji. Ponadto niezrozumiałym jest żądanie udostępniania danych osobowych M. W. i A. S. w zakresie ich dat urodzenia, imion rodziców, numerów PESEL i dowodów osobistych. Zgodnie z art. 187 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), do skutecznego wytoczenia powództwa niezbędne jest wniesienie pozwu zgodnie z warunkami określonymi w przepisie. Zgodnie z tym przepisem pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego (art. 126 § 2 kpc). Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sporu, pisma zaś dalsze sygnaturę akt. Z powyższego wynika, iż niezbędnym elementem pozwu jest jedynie oznaczenie miejsca zamieszkania osób, przeciwko którym żądanie określone w pozwie jest skierowane. Organ wskazał również, że uwiarygodnienie potrzeby posiadania danych nie jest jedyną przesłanka wynikającą z art. 29 ust. 2 ustawy, bowiem dla oceny, czy dane mogą być udostępnione w trybie tego przepisu, konieczne jest rozważenie również, czy udostępnienie danych nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą. Wprawdzie żądane dane są potrzebne do wystąpienia przez wnioskującego na drogę sądową przeciw osobom, które jego zdaniem doprowadziły go do ciężkiego rozstroju zdrowia niemniej jednak w ocenie organu i spółki istnieje obawa co do faktycznego wykorzystania przedmiotowych danych, skoro żąda on danych osobowych ww. osób w zakresie szerszym niż niezbędny do zainicjowania postępowania przed sądem. Organ podkreślił że pozyskanie przez J. K. prywatnych adresów zamieszkania M. W. i A. S. mogłoby istotnie naruszyć ich prawa i wolności, w szczególności prawo do prywatności, spokoju, miru domowego i poczucia rodzinnego bezpieczeństwa.
W konkluzji organ podkreślił, że ustawa o ochronie danych osobowych nakazuje organowi zachowanie szczególnej ostrożności przy dokonywaniu oceny, czy udostępnienie danych osobowych nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą. Udostępnienie przedmiotowych danych wobec realnej obawy co do faktycznego ich wykorzystania, w jego ocenie stanowiłoby naruszenie art. 47 Konstytucji RP, który stanowi, iż każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. K. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której powtórzył on argumenty zawarte we wniosku skierowanym do GIODO o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto zarzucił brak spójności w argumentacji GIODO w kwestii rzekomej niezrozumiałości żądania udostępnienia mu danych osobowych M. W. i A. S. w zakresie danych osobowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami dotyczącymi postępowania.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 29 ust. 2 w związku z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.). Przepis art. 29 ust. 1 i ust. 2 stanowi podstawę do żądania udostępnienia danych osobowych przez osoby trzecie w celach innych niż włączenie do zbioru. Wskazać należy, że przepis ten w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 maja 2004 r. nie dawał podstaw do żądania udostępnienia danych, jeżeli administratorem danych były podmioty z sektora prywatnego. Sytuacja uległa zasadniczej zmianie po nowelizacji ust. 2 tego artykułu ustawą z dnia 22 stycznia 2004 r. o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych oraz ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z
2004 r. Nr 33, poz. 285), która to nowelizacja daje obecnie prawo do żądania udostępnienia danych osobowych przez osoby trzecie w celach innych niż włączenie do zbioru również, jeżeli administratorem danych są podmioty z sektora prywatnego. Artykuł 29 powołanej ustawy stanowi, iż w przypadku udostępniania danych osobowych w celu innym niż włączenie do zbioru, administrator danych udostępnia posiadane w zbiorze dane osobom lub podmiotom uprawnionym do ich otrzymania na mocy przepisów prawa (ust. 1). Dane osobowe, z wyłączeniem danych, o których mowa w art. 27 ust. 1 mogą być także udostępniane w celach innych niż włączenie do zbioru, innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust. 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnią potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą (ust. 2). Dane osobowe udostępnia się na pisemny wniosek, chyba że przepis ustawy stanowi inaczej. Wniosek powinien zawierać informacje umożliwiające wyszukanie w zbiorze żądanych danych osobowych oraz wskazywać ich zakres i przeznaczenie (ust. 3). Udostępnione dane osobowe można wykorzystać wyłącznie zgodnie z przeznaczeniem, dla którego zostały udostępnione (ust. 4).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że zarzuty J. K. w stosunku do decyzji sprowadzają się w istocie do zastosowanej przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wykładni art. 29 ust. 2 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych. Skarżący uważa bowiem, że organ błędnie przyjął, że wnioskodawca nie uwiarygodnił potrzeby posiadania danych, których udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których te dane dotyczą. Skarżący podkreślił również, że samo zobowiązanie sądu do wskazania danych identyfikujących osoby pozwane, wynikające z przepisów kodeksu postępowania cywilnego, było wystarczającą przesłanką do uwzględnienia jego wniosku.
Sąd rozpoznający niniejszą skargę tylko w części zgadza się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji. Wskazać należy bowiem, że wniosek o udostępnienie danych osobowych może złożyć dowolny podmiot (osoba fizyczna, dowolna jednostka organizacyjna, zarówno publiczna jak i prywatna). Ważne jest, aby posiadanie danych osobowych było konieczne dla osiągnięcia zamierzonych celów, a wniosek o udostępnienie danych był wiarygodny i uzasadniony. Złożenie takiego wniosku nie zobowiązuje administratora do udostępnienia danych osobowych, ponieważ musi on ocenić, czy zostały spełnione przesłanki udostępnienia danych osobowych zawarte w art. 29 powołanej ustawy. Uznaniowość administratora nie może jednak oznaczać dowolności. W przypadku bezzasadnej odmowy udostępnienia danych osobowych, stosownie do wniosku z art. 29 ust. 2 ww. ustawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ma prawo - zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy - nakazać udostępnienie danych osobowych. Za uzasadnione żądanie udostępnienia danych osobowych uznaje się ich uzyskanie w celu dochodzenia swoich praw przed sądem czy wykonywania orzeczeń np. prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdy dane te dotyczą pozwanego lub dłużnika. Wskazać w tym miejscu należy, że pogląd ten jest niekwestionowany i znalazł swoje odbicie w doktrynie (A. Drozd, Ustawa o ochronie danych osobowych, Komentarz, Wzory pism i przepisy. Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 185) jak i w orzecznictwie (np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 71/07; z dnia 5 października 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 975/07 - w LEX-ie ten ostatni wyrok figuruje pod nieprawidłową sygn. akt II SA/Wa 1225/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 67/08).
Reasumując, ustawa o ochronie danych osobowych określa zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych osobowych (art. 2 ust. 1 ustawy). Stosownie do brzmienia art. 7 pkt 2 ustawy, pod pojęciem przetwarzania danych rozumieć należy jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych. Ustawa traktuje zatem udostępnianie danych jako jeden z przejawów "przetwarzania danych".
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych powinien jeszcze raz rozważyć, czy nie istnieje uzasadniony interes J. K. dla częściowego uwzględnienia jego wniosku w zakresie żądania ujawnienia danych osobowych w zakresie miejsca zamieszkania osób, które zamierza pozwać do sądu.
Analiza przekazanych we wniosku informacji, w sposób niebudzący wątpliwości prowadzić musi do konstatacji, że dane żądane we wniosku w zakresie miejsca zamieszkania M. W. i A. S. służyć będą do wystąpienia na drogę powództwa cywilnego przeciwko tym osobom. Zgodnie z art. 47 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Dla skutecznego zaś wytoczenia powództwa niezbędne jest wniesienie pozwu, który spełniać będzie warunki określone w art. 187 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu. Natomiast, w myśl art. 126 § 1 pkt 1 tej ustawy, każde pismo procesowe powinno zawierać m.in. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Z powyższego wynika zatem, iż niezbędnym elementem pozwu jest oznaczenie w nim osoby, przeciwko której żądanie określone w pozwie jest skierowane, w zakresie jej adresu zamieszkania.
Podkreślić ponadto należy, że uwiarygodnienia wniosku nie należy zrównywać z jego udowodnieniem.
Zgodzić się należy również ze stanowiskiem organu, że J. K. domaga się udostępnienia danych osobowych w zbyt szerokim zakresie, a dotyczącym poza miejscem zamieszkania również adresów, dat urodzenia, imion rodziców, numerów PESEL, numerów dowodów osobistych i w tym zakresie administrator danych słusznie powołał się na przeszkodę udostępnienia danych z art. 29 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym, nie mogą być udostępniane dane w trybie przewidzianym w tym przepisie, jeżeli miałoby to spowodować naruszenie praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Jednak jak wykazano wyżej, żądane dane w zakresie miejsca zamieszkania M. W. i A. S. są niezbędne do wystąpienia przez wnioskodawcę na drogę sądową.
Dodać przy tym należy, że tylko do strony skarżącej należy decyzja co do sposobu realizacji przysługujących jej praw.
Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 tej ustawy.