>Aktualności >

Firmy zbytnio interesują się prywatnymi sprawami swoich pracowników. Tymczasem przepisy wyraźnie ograniczają zakres informacji, jakich pracodawca może żądać od zatrudnionego

(...)

Pracodawcy coraz częściej ingerują w życie prywatne swoich pracowników. Nie są mile widziane bliskie związki uczuciowe między pracownikami. Romanse w firmach są tajemnicą poliszynela. Czy jednak firmy mogą zbierać informacje o nich i je wykorzystywać, np. kazać komuś z takiego powodu odejść z pracy?

Nie, ingerencja w prywatność ma bowiem granice. Firma musi więc szanować życie prywatne swoich pracowników. Europejski Trybunał Praw Człowieka w kwietniu tego roku stwierdził, że bez powiadomienia pracownika o monitoringu czy nagrywaniu rozmów telefonicznych, przeglądaniu jego e-maili pracodawca nie ma prawa w godzinach pracy kontrolować jego prywatnych sfer życia. Do dyscyplinowania zatrudnionych i zwiększania ich efektywności ma inne prawne instrumenty.

Część firm preferuje zatrudnianie rodzin, a część wręcz przeciwnie - nie życzy sobie, aby w jednym biurze lub fabryce pracowali małżonkowie albo osoby blisko spokrewnione. Czy mają do tego prawo?

Nie mogą tego robić. (…)

Nie ma wyjątków?

Są. Jako przykład można podać ustawy: o służbie cywilnej i o pracownikach urzędów państwowych. Między osobami bliskimi nie może bowiem wtedy dochodzić do podległości służbowej.
(…)

A gdy pracownik chce później niż inni obchodzić święta Bożego Narodzenia?

Przepisy pozwalają w takich sytuacjach zbierać i przetwarzać dane o wyznaniu czy narodowości. To są wyjątki od zasady -dozwolone, gdy zainteresowany podaje takie informacje z własnej inicjatywy i są one niezbędne w związku z zatrudnieniem

Podoba się panu, że firmy np. mierzą czas pracy, każąc pracownikom podbijać karty z odciskami palców?

Nie, bo kodeks pracy nic o tym nie wspomina. Czas pracy da się skutecznie mierzyć innymi sposobami. Nie można więc pozyskiwać tzw. danych biometrycznych. Firma (czyli tzw. administrator danych) powinna zastosować wszelkie środki techniczne i organizacyjne, aby zapewnić właściwą ochronę przetwarzanych danych osobowych. Wówczas jest dopuszczalne korzystanie z zabezpieczeń opartych np. na odciskach palców. Chodzi o tajne kancelarie, specjalne archiwa, dane objęte tajemnicą bankową, informacje u operatorów komórkowych.

(w jednym z wcześniejszych wypowiedzi pracownicy Biura GIODO wypowiadali się, że przetwarzanie takich danych w ogóle jest niedozwolone, gdyż nie mieści się w zakresie art. dozwolonym w kodeksie pracy-red.)

(…)

Przecież kary są śmiesznie niskie, w praktyce są to grzywny, to nie one więc dyscyplinują pracodawców. Jakie są zatem przyczyny zmian?

Edukacja, trendy światowe, polityczna poprawność. Katalog danych wrażliwych, pod szczególną ochroną prawa, na pewno nie będzie zawężany. Wręcz odwrotnie - poszerzy się. Zwiększanie dolegliwości karnej nie ma zresztą większego sensu, potrzeba raczej nieustannej edukacji społeczeństwa, zwłaszcza pracodawców, aby wiedzieli, czego mogą się domagać, a pracownicy muszą wiedzieć, kiedy mogą odmówić wścibskiej firmie zbyt osobistych informacji. Tylko to - ewentualnie w połączeniu z odpowiedzialnością cywilną -może zapewnić należytą ochronę prywatności zatrudnionych.

Ma pan jakiś skuteczny instrument dyscyplinowania opornych?

Mam nadzieję, że już niedługo będę mógł nakładać na firmy jaskrawie łamiące prawo kary finansowe. Chciałbym, aby taka propozycja znalazła się w projekcie nowelizacji przepisów. Większość krajów europejskich ma ten instrument i sprawdza się on wobec tych, którzy łamią przepisy o ochronie danych osobowych.

Rozmawiał Michał Kosiarski

Źródło: Rzeczpospolita, wrzesień 2007