>Orzecznictwo>NSA>1999 >

Orzeczenie prawomocne

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 28 czerwca 1999 r.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ryszarda M. Z. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 marca 1999 r. (...) w przedmiocie ochrony danych osobowych

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 29 stycznia 1999 r.

Uzasadnienie:

W protokole przesłuchania skarżącego przez prokuratora Prokuratury Wojewódzkiej w O. 2 grudnia 1997 r. odnośnie jego części dotyczącej poprzedniej karalności i danych co do odbycia kary zamieszczono następującą informację: "nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w W. Śl. z 20.10.1997 roku - o zniesławienie NSZZ "Solidarność".
Skarżący domagał się usunięcia i sprostowania tej informacji jako nieprawdziwej i sprzecznej z prawem.
Decyzją z 29 stycznia 1999 r. wydaną na podstawie art. 105 par. 1 Kpa Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych umorzył postępowanie w tej sprawie, a następnie utrzymał ją w mocy decyzją z 24 marca 1999 r. wydaną w trybie art. 127 par. 3 Kpa i przytoczył następującą argumentację:
"Art. 7 Konstytucji stanowi, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z treści przepisu wynika, iż organy władzy publicznej mogą działać tylko na podstawie prawa. Przepisy prawa muszą określać kompetencje, zadania i tryb postępowania organu. Bezspornym jest, iż organ władzy publicznej, jakim jest Prokuratura działa na podstawie określonych przepisów, np. ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze /Dz.U. 1994 nr 19 poz. 70/, Kodeksu postępowania karnego i in. Przepisy te ściśle wyznaczają zakres kompetencji oraz sposoby działania Prokuratury.
Art. 8 par. 1 Kodeksu postępowania karnego z 1969 r. /Dz.U. nr 13 poz. 96/ oraz art. 213 par. 2 obecnie obowiązującego Kodeksu postępowania karnego /Dz.U. nr 89 poz. 555/ dają organom prowadzącym postępowanie karne wyraźne upoważnienie do zbierania informacji o karalności podejrzanego. Oznacza to, iż istnieje podstawa prawna do przetwarzania tego typu danych osobowych przez Prokuraturę, w związku z prowadzonym przez nią postępowaniem karnym. Nie można zatem uznać za zasadny zarzut, iż działanie Prokuratury, jako organu władzy publicznej, polegające na umieszczeniu w protokole przesłuchania podejrzanego informacji o nieprawomocnym wyroku karnym, odbyło się bez podstawy prawnej i nie w granicach prawa. Podkreślenia wymaga fakt, iż w protokole w rubryce dotyczącej poprzedniej karalności nie zamieszczono określenia "karany", a jedynie informację "nieprawomocny wyrok". Niewątpliwie użycie określenia "karany" stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady domniemania niewinności. Jednakże informacja zamieszczona w protokole przesłuchania podejrzanego nie zawiera takiego twierdzenia. Określenie "nieprawomocny wyrok" jest zgodne z prawdą, a informacja ta uzyskana została na podstawie przepisów prawa i w sposób zgodny z tymi przepisami.
Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisu art. 51 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Przepis ten ogranicza pozyskiwanie informacji o obywatelach do przypadków niezbędnych i uzasadnionych. Niewątpliwie ustalanie danych o karalności podejrzanego jest uzasadnione i konieczne, co wynika z obowiązku ustalenia, czy sprawca nie popełnił czynu w warunkach recydywy. Teza ta potwierdzona została w wyroku SN z dnia 14 stycznia 1986 r. w sprawie Rw 1232/85, gdzie SN stwierdził, że niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 8 par. 1 Kpk należy uznać za istotny brak postępowania przygotowawczego skutkujący zwrot sprawy prokuratorowi. Zatem pozyskiwanie informacji o karalności osób podejrzanych jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie karne przeciwko tym osobom.
Skarżący zgłosił również zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Przepis ten stanowi, że przetwarzanie danych dotyczących skazań, orzeczeń o ukaraniu, mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym można prowadzić wyłącznie na podstawie ustawy. Przepis ten zatem wyraźnie wymaga, aby dane o karalności gromadziły, przechowywały, opracowywały itd. wyłącznie podmioty mające do tego upoważnienie w przepisach ustawy. Jak zostało omówione wcześniej, organy prowadzące postępowanie karne upoważnione są przepisami Kodeksu postępowania karnego do przetwarzania danych o karalności. Zatem zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych jest nieuzasadniony /Dz.U. nr 133 poz. 883/.
W skardze do sądu skarżący nadal podtrzymał wcześniejsze zarzuty o naruszeniu przez Prokuraturę art. 7, art. 51 ust. 2 i art. 52 ust. 2 Konstytucji RP w szczególności podkreślając, że wspomniany wyrok nigdy nie uprawomocnił się w wyniku skutecznej apelacji w kilka dni po sporządzeniu protokołu przesłuchania. W rozumieniu prawnej informacji o karalności i odbyciu kary, w związku z czym żądanie usunięcia i sprostowania informacji zamieszczonej w tym protokole jest zasadne.
Wnosząc o oddalenie skargi podtrzymano argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezprzedmiotowość postępowania pojawia się wówczas, gdy w toku postępowania administracyjnego stwierdzi się w oczywisty sposób brak prawnych i faktycznych podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W takim przypadku na podstawie art. 105 par. 1 Kpa umarza się postępowanie administracyjne, zaś w razie zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania po wniesieniu odwołania, umorzenie następuje w oparciu o art. 138 par. 1 pkt 2 lub 3 Kpa. Bezwzględny wymóg podporządkowania sentencji orzeczenia jego uzasadnienia powoduje, że w razie zaistnienia między nimi sprzeczności całe orzeczenie jako wadliwe podlega uchyleniu przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny.
Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie wskutek zajęcia się w uzasadnieniu decyzji przesłankami składającymi się na merytoryczne rozstrzygnięcie, a w sentencji - umorzeniu postępowania.
Już z tego powodu konieczne stało się uchylenie decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych należy dodatkowo rozważyć, czy do niej można zastosować przepisy ustawy o ochronie danych osobowych z uwagi na wejście jej w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., czy Prokuratura należy do kręgu podmiotów objętych art. 3 ust. 1 w sytuacji istnienia procesowego systemu kontroli nad czynnościami jej organów i czy informacje uzyskane w toku przesłuchania strony postępowania należą do pojęć zbiorów danych i ich przetwarzania określonych w art. 7 pkt 1 i 2 tej ustawy.
Z powyższych względów na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.